Tuyến đường sắt mới Thanh Hải – Đồng Nai: Bứt phá thời gian vận chuyển hàng hóa Việt – Trung xuống còn 7 ngày
Hành lang vận tải đường sắt liên phương thức quốc tế nối liền Trung Quốc, Việt Nam và khu vực ASEAN vừa ghi nhận bước tiến quan trọng với việc khai thác tuyến đường sắt mới Thanh Hải (Trung Quốc) – Trảng Bom, Đồng Nai (Việt Nam). Nhờ phương thức vận chuyển thẳng, hoạt động 24/7 và rút ngắn tối đa thời gian làm thủ tục hải quan, tổng thời gian hành trình trên toàn tuyến gần 4.000 km này đã giảm xuống còn khoảng 7 ngày, thay vì 12 – 15 ngày như trước đây.
Chuyến tàu liên vận quốc tế đầu tiên từ Thanh Hải (Trung Quốc) – Đồng Nai (Việt Nam)
Mở rộng điểm kết nối sâu vào nội địa
Theo ông Nguyễn Hoàng Thanh, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Vận tải và Thương mại Đường sắt, ngành đường sắt đang đẩy mạnh chính sách đưa chức năng cửa khẩu biên giới vào sâu trong nội địa.
Thực tế này cho phép các đoàn tàu xuất phát từ nhiều tỉnh, thành của Trung Quốc như Thanh Hải, Nam Ninh, Tô Châu chạy thẳng tới các trung tâm kinh tế, sản xuất của Việt Nam. Nhờ đó, doanh nghiệp giảm bớt áp lực tập kết hàng tại khu vực biên giới, tối ưu hóa chuỗi cung ứng và chủ động lịch trình cho các lô hàng lớn.
Sự phát triển của mô hình này phản ánh qua mức tăng trưởng ấn tượng của vận tải hàng hóa đường sắt liên phương thức quốc tế trong những năm gần đây:
- Năm 2024: Khối lượng vận chuyển đạt 1,15 triệu tấn (tăng 43% so với năm 2023).
- Năm 2025: Khối lượng vượt mốc 1,4 triệu tấn (tăng 23%), trong đó hàng nhập khẩu tăng mạnh 51% và xuất khẩu tăng 2,7%.
Vận tải hàng hóa đường sắt
Bài toán cân bằng dòng hàng hai chiều
Để duy trì hiệu quả và nhân rộng các tuyến đường tương tự, bài toán cốt lõi là duy trì luồng hàng khứ hồi ổn định, tránh tình trạng “chạy rỗng” lượt về. Ngành đường sắt Việt Nam đang tập trung xây dựng luồng hàng xuất khẩu ngược lại sang Trung Quốc, giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí vận tải và xây dựng kế hoạch logistics dài hạn.
Bên cạnh đó, lợi thế chiến lược của Việt Nam nằm ở khả năng kết nối mạng lưới đường sắt hiện hữu với hệ thống cảng biển và các vùng kinh tế trọng điểm. Hàng hóa Trung Quốc có thể thông qua Việt Nam để trung chuyển đi các thị trường quốc tế và ngược lại.
Đột phá từ các dự án hạ tầng quy mô lớn
Để hoàn thiện mạng lưới giao thông liên vùng, nhiều dự án hạ tầng đường sắt trọng điểm đang và sẽ được triển khai:
- Tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng: Dài 360 km với tổng vốn đầu tư hơn 289.000 tỷ đồng (trên 11 tỷ USD), đóng vai trò trục đường sắt khổ tiêu chuẩn kết nối trực tiếp với Trung Quốc.
Hướng tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng
- Tuyến Hà Nội – Đồng Đăng và Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái: Đang trong giai đoạn nghiên cứu thu hút đầu tư nhằm hoàn thiện hạ tầng kết nối các cảng biển phía Bắc tới biên giới.
Ông Nguyễn Chính Nam, Phó Tổng Giám đốc Đường sắt Việt Nam, nhận định các tuyến đường sắt mới không chỉ phục vụ thương mại song phương mà còn đặt nền móng cho hành lang vận tải xuyên ASEAN, kết nối Việt Nam với Trung Quốc, Trung Á và Châu Âu.
Nhằm cụ thể hóa mục tiêu này, Bộ Xây dựng đã điều chỉnh Quy hoạch tổng thể mạng lưới đường sắt giai đoạn 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Kế hoạch sửa đổi định hướng tăng cường kết nối xuyên Á và Á – Âu qua các cửa khẩu Hữu Nghị, Lào Cai, Móng Cái; đồng thời kết nối với mạng lưới ASEAN qua Lào (cửa khẩu Mù Gia, Lao Bảo) và Campuchia (cửa khẩu Mộc Bài, Lộc Ninh).
Sự kết hợp đồng bộ giữa hạ tầng, dịch vụ logistics và luồng hàng hai chiều hứa hẹn đưa đường sắt trở thành mắt xích chiến lược trong chuỗi cung ứng toàn cầu của Việt Nam.
